op stap met de familie Kutter

koepel
Koepel in Biberach

Een ontmoeting met Anton Kutter

We maken een Kutter Telescoop

Wie van ons, toch de ietwat rijpere lezen onder ons, kent Thieme’s Sterrenboek niet. Het boek waarin werd uitgelegd op blz 84 : HOE MAKEN WIJ EEN KUTTER TELESCOOP. De schrijver van het boek, die ontmoette ik al meerdere keren en er zijn ook de maandelijkse mailcontacten. Meer nog; een tweetal weken ontving ik per post zijn nieuwste boekwerk; ‘Een driehoek is meer dan drie hoeken’. Knap voor een man die de negentig al voorbij is…Maar wat intrigeerde mij nu om heel erg gedreven naar gaan zoeken naar wat van de geschiedenis van Anton Kutter zelf overbleef?
Antwoord; een uitspraak die Bruno Ernst tegenover mij deed in augustus 2014: Anton vroeg mij om te helpen meerekenen aan die Schiefspiegler van hem. Ik wou dit absoluut niet om één belangrijke reden: ik vond het een vreselijk lelijk ding! Niets aan het geheel leek ook maar op een telescoop: het wees naar her, maar keek naar elders. Maar omwille van de vriendschap deed ik het toch maar. Samen met prof. Anton Stauss. En…wat een mooie beeldjes met die telescoop !!! Het werkte’. Onder mijn begeleiding en later ook nog werden er in Nederland en België HONDERDEN van gemaakt. Ik doopte de telescoop zeer tegen de zin van Anton Kutter zelf ‘Kutter Telescoop’.
 


Bruno Ernst met zelfgebouwde kleine Kuttertelescoop

Op weg naar de familie Kutter

En dan gaat een mens op zoek. Een extra boost kwam er medio 2015 toen ik tijdens een gesprek met Harrie Rutten te horen kreeg : ‘Ik was tijdens mijn vakantie op de terugweg en deed even Biberach aan. Ik bezocht er het graf van Anton Kutter, tenminste dat dacht ik te doen…Ik vond wel het graf van zijn ouders, maar niet dat van Anton. Raar vond ik dat. Einde citaat.
Op zoek dus. Er was het gegeven dat Flori (dochter van Anton) nog met zekerheid in leven was.Google Earth leerde ons dat de cinema met erbovenop de koepel van Kutter er nog stond. En toen ging het snel. Vooral toen ik op internet de naam Adrian Kutter tegenkwam! Een mailtje en een paar telefoongesprekken later werd duidelijk dat we het juiste spoor beet hadden. Wie mij kent weet het al zo’n beetje; ik moest en ik zou er naartoe. Zeker na een lang gesprek met Philippe Mollet. De geschiedenis van de telescoop op Mira, de foto’s van de familie Kutter in.. Oostende ! Hele verhalen kent die man. Wikipedia stelt weinig voor vergeleken bij de parate kennis van de man. Was ook al zo bij de ontmoeting met Bruno Ernst trouwens. Maar goed, ik heb ook het grote geluk dat Guy Wauters altijd en overal mijn steun en toeverlaat is. Komt daarbij dat hij de laatste jaren ook mijn privé chauffeur én piloot is geworden. Zo geraakt een mens nog eens ergens !
Op weg dus naar Biberach an der Riss, richting Adrian, Claus en Flori Kutter.

Adrian Kutter.
De man bleek net als zijn vader in de filmindustrie te zitten. Biberach an der Riss dus. Een eind weg van Oostende en Gent, maar toch wel spannend. 9 november 2016 schrijven we. Adrian had voor ons een hotel geboekt op een kleine kilometer van het cinemacomplex van zijn vader. Dat pand is tot 2007 in handen van de familie geweest, maar werd toen verkocht.
Afspraak was om 19 uur aan de bar van het hotel. En die eerste ontmoeting: het verwoede mailverkeer had zijn uitwerking niet gemist. Vooral het feit dat de Kutterdag op Sterrenwacht Tivoli werd verfilmd én ik de film naar Adrian had doorgestuurd had zijn effect niet gemist! Er volgde een etentje en een wonder verhaal.

Een dag op stap met Adrian, Claus en Floriane

De dag erop werden we opgehaald daar Adrian voor een rondleiding door de wereld van zijn vader Anton. Die was naast astronoom ook filmregisseur. Eerste halte was de cinema. Nog steeds in gebruik, en heel bijzonder. Elke zaal werd genoemd naar een planeet en de muren van die zalen waren ook beschilderd met landschappen van die planeten! En op weg naar die zalen zover het oog reikte; een museum van filmapparaten en alles wat met foto, film en regie te maken had.
 

spiegel
30 cm spiegel uit Biberach

En uiteraard, de koepel op het dak van het gebouw ! Maar eerst de ontmoeting met Claus en Floriane. Deze laatste was wat gereserveerd. Maar ze had een vraag. Of ik ooit heb gehoord van een zekere ‘Broeder Erich’? Toen gaf ik haar spontaan zijn telefoonnummer en adres in Utrecht. De dame wist niet waar ze het had…Laatste ontmoeting was in 1968. Het ijs was gebroken. Op weg naar de koepel dus. Daarvoor hadden we de rit gemaakt. Wat stond er nog in en hoe zag het er uit???
De weg naar boven was lang. De koepelzelf is sinds 1978 niet meer geopend geweest. Het jaar waarin Anton zwaar ziek werd. Maar de telescoop stond er nog. In volle glorie. Of toch bijna…Telescoop is dringend aan een opkuis toe. En de spiegel ontbrak ! Tot mijn ontsteltenis lag die grote 30 cm spiegel ergens in een pizzadoos met aan de bovenkant een groot gat in…Spiegel was gelukkig intact, maar dringend aan een nieuwe coating toe. Die spiegel ligt nu in Gent op de S9 letterlijk ‘mooi te blinken’. Rondom de telescoop : een berg andere telescopen. Refractors, Kuttertelescopen, Lichtenknecker telescopen, tri-schiefspieglers, boeken, Foucault test en heel veel dozen en kisten. Een schat aan materiaal !Alles is te bezichtigend juni 2018 in Biberach.

 

Laatste rustplaats
Dat het graf moeilijk te vinden was heeft zo zijn reden. Een geloofskwestie. De vrouw van Anton Kutter overleed in 1980 en werd begraven bij haar protestantse ouders. Anton overleed in 1985 en rust nu naast haar. Een heel sober graf waar je eigenlijk moet zoeken naar hun namen. Maar daar te staan doet een mens toch wel iets. De man heeft de amateur-astronomie voor de gewone man bereikbaar gemaakt met zijn ontwerpen. Niet alleen in onze landen, maar eigenlijk wereldwijd.


Laatste rustplaats Else en Anton Kutter

grafsteen
eenvoudige grafsteen

Programm and register 'Biberach 2018 '
like Anton Kutter on Facebook